Publicatie-
datum:

10 april 2024

Publicatiedatum: 10 april 2024
Bestuur en samenwerking Samen besturen

Reactie Verus

Het leraren- en schoolleiderstekort, kansenongelijkheid en basisvaardigheden van leerlingen: het zijn op dit moment cruciale opgaven voor het onderwijs. We waarderen de onvermoeibare inzet van ondersteuners, leraren, schoolleiders en besturen, die – ondanks soms stevige uitdagingen – iedere dag weer goed onderwijs geven. In dit licht is het dan ook noodzakelijk om tot gerichte en samenhangende ambities en structurele bekostiging voor het onderwijs op de lange termijn te komen en niet te bezuinigen op onderwijs.

Een bezinning op de manier waarop sturing plaatsvindt binnen het onderwijs is zeer wenselijk. Het is echter maar de vraag of er sprake is van een besturingsprobleem. De rapporten die ten grondslag liggen aan de brief van de minister tonen dat niet aan. Dat wil niet zeggen dat er geen vraagstukken zijn die om een antwoord vragen. Al eerder heeft Verus aangegeven dat het herwinnen van legitimatie en het opnieuw centraal stellen van de maatschappelijke en pedagogische opdracht cruciaal is.

Het kabinet komt echter met scenario’s, waarvan de meest verstrekkende juist afleidt van de cruciale maatschappelijke opgaven. Verus vindt de manier waarop de minister dan ook stelling kiest zeer onverantwoord en niet passend bij het demissionaire karakter van het kabinet. Op basis van niet-uitgewerkte scenario’s wordt de Tweede Kamer verleid om verstrekkende uitspraken te doen over de sturingsfilosofie binnen het onderwijs. De voorstellen zijn echter niet getoetst op bijvoorbeeld uitvoerbaarheid, draagvlak binnen het onderwijs en financiële gevolgen. Het is bovendien pijnlijk om te zien dat er opnieuw een schijntegenstelling wordt gecreëerd tussen besturen en 'de scholen'. Minister Paul vergroot hiermee de polarisatie tussen groepen in het onderwijs, terwijl het juist nú nodig is om samen te werken. Verus roept de minister dan ook op om écht in gesprek te gaan om tot gedragen besluiten te komen.

Denkrichtingen en scenario's

In de uitgebreide brief wordt geconstateerd dat het niet te zeggen valt of een veel centralere sturing vanuit de overheid of een meer decentrale sturing per definitie tot de beste uitkomsten leidt. Een belangrijke centrale
gedachte is om wel een consistente keuze te maken voor de manier van sturen, en daaraan vast te houden bij nieuwe beleidswensen. Dit sluit aan bij de constatering van de Onderwijsraad dat door inconsistente sturing en tegenstrijdige verwachtingen besturen in een ingewikkelde positie zijn gekomen. Vervolgens formuleert de minister in voorzichtige termen vijf denkrichtingen, op basis waarvan een keuze gemaakt zou moeten worden.

  • Het lijkt wenselijk dat de overheid regie over het onderwijs meer ter hand neemt.
  • Het lijkt wenselijk om aan de hand van een langetermijnaanpak en/of langjarige doelen de prioritaire thema’s basisvaardigheden, kansengelijkheid en het leraren- en schoolleiderstekort aan te pakken.
  • Het lijkt wenselijk om voor structurele taken structureel bekostiging te verstrekken.
  • Voor alle actoren lijkt verdere professionalisering van belang.
  • Het lijkt wenselijk dat samenwerking de norm wordt.

Deze vijf denkrichtingen worden tenslotte uitgewerkt in drie sturingsscenario’s: een scenario waarin besturen aan zet zijn (A), een scenario waarin er geen besturen meer bestaan en scholen aan zet zijn (C) en een tussenvariant (B). De scenario’s zijn op hoofdlijnen uitgewerkt: dit betekent dat de voorstellen bijvoorbeeld niet getoetst zijn op uitvoerbaarheid, draagvlak in het onderwijsveld en financiële implicaties.

Positie minister Paul

Voor minister Paul is het beperkte inzicht op de effecten van de verschillende scenario’s geen verhindering om alvast een standpunt in te nemen. Voor haar biedt de tussenvariant (scenario B) “momenteel de beste denkrichting”. Wel waarschuwt de minister alvast voor de gevolgen van het meest verstrekkende scenario, waarin de besturen worden afgeschaft: dit kan “de broodnodige samenwerking tussen scholen onder druk zetten, het gaat afleiden van de grote uitdagingen in het onderwijs waar iedereen momenteel hard aan werkt en dat dit scenario lastig te absorberen en uit te voeren is door scholen en uitvoerders.”

Denk mee

Binnen de vereniging Verus wordt het denken over de positie en verhoudingen van schoolbesturen gedaan onder de noemer ‘geïnspireerd goed besturen’. Voor Verus is het belangrijk dat goed bestuur altijd wordt geplaatst in de context van goed onderwijs. Hoe slagen we er in om de bestuurlijke ruimte zo in te richten dat goed onderwijs tot stand kan komen? Het gesprek met onze leden zet Verus natuurlijk voort. Wil je meedenken over dit thema, neem dan contact met ons op.

Samen besturen

Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen besturen. Verus wil randvoorwaarden scheppen voor geïnspireerd goed onderwijs. Dat doen we door betrokken te zijn bij elkaar en samen te verbinden als gemeenschap, met begrip voor de positie van leden die in hun eigen leergemeenschap functioneren. Bestuurlijke vraagstukken lossen we samen op, met hulp van collega-bestuurders of een adviseur.

Verus

Gerelateerde berichten