Kabinet-Schoof blijft onder de maat, onderwijsplannen D66 favoriet in ledenpeiling

Over de waardering van het onderwijsbeleid van het kabinet-Schoof kunnen we kort zijn: die is erg laag. Gemiddeld krijgt het kabinet een dikke onvoldoende, een 4.1. Een derde van de respondenten vindt dat nog te hoog, maar omdat er ook respondenten zijn die het positiever zien en een voldoende en af en toe zelfs een (zeer) ruime voldoende uitdelen komt het gemiddelde net boven de 4 uit.

Uit de toelichting die een aantal respondenten geeft bij hun rapportcijfer blijkt dat het slechte rapportcijfer vooral voort uit een gebrek aan visie en beleid, structurele financiering en waardering voor het onderwijsveld, gecombineerd met bezuinigingen, bestuurlijke drukte en onvoldoende aanpak van het lerarentekort. Lees hieronder een uitgebreidere analyse van de door de respondenten gegeven verklaringen voor een lage waardering.

Met een 4.1 scoort het kabinet-schoof nog slechter dan het vorige kabinet, het kabinet Rutte-4. Voor het onderwijsbeleid van dat kabinet hadden de respondenten van de Veruspeiling in november 2023 een 5.2 over. Voor het onderwijsbeleid van het kabinet Rutte-3 was dat een 5.5 (Veruspeiling februari 2021).

Wanneer de respondenten zich uitsluitend zouden baseren op de onderwijsparagraaf van de politieke partijen zou 40% kiezen voor D66. Omgerekend zouden dat 61 zetels in de Tweede Kamer zijn. Op respectabele afstand volgen CDA (17% - 25 zetels), GroenLinks/PvdA (14% - 20 zetels) en ChristenUnie (11% - 17 zetels). Vrijwel alle andere partijen die nu in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn weten wel een of meer stemmen te trekken, behalve de Partij voor de Dieren, BBB en NSC.

Geen enkele respondent zou, kijkend naar de onderwijsparagraaf van hun verkiezingsprogramma’s, op deze partijen stemmen. Onder de afbeelding vind je meer informatie over de opmerkelijke verschillen tussen deze uitslag en die in 2023 (de Veruspeiling ter gelegenheid van de vorige verkiezingen op 22 november 2023) en over een vergelijking met de Peilingwijzer van 25 oktober jongstleden.

Tekst gaat verder onder de foto.

Er spelen natuurlijk veel meer thema’s bij de verkiezingen. In de campagne gaat het vooral over wonen, veiligheid, migratie en de laatste week ook over zorg. Kiezers geven verschillend gewicht aan de diverse thema’s bij het bepalen van hun stem. Maar voor 69% van de respondenten van de Veruspeiling speelt het thema onderwijs een grote, of zelfs doorslaggevende rol bij hun keuze voor een partij. Bij slechts 2% speelt onderwijs geen enkele rol, bij 29% een kleine rol.

Voor een stabiele regeringscoalitie zijn in Nederland meerdere partijen nodig. Wat de respondenten van onze peiling betreft steken opnieuw D66, CDA, GroenLinks/PvdA en ChristenUnie met kop en schouders boven de andere partijen uit als het gaat om gewenste coalitie deelname. Maar er zijn ook verschillen. Het CDA is de meest favoriete coalitiepartij (77% van de respondenten), gevolgd door D66 (70%). GroenLinks/PvdA en ChristenUnie volgen met respectievelijk 55% en 39%.

Opmerkelijk is dat VVD en Volt, waarop slechts weinig respondenten zouden stemmen (vanuit onderwijsperspectief) wel in beeld zijn als potentiële coalitiepartners. 25% van de respondenten ziet een coalitie met de VVD zitten, terwijl 19% Volt regeringsdeelname gunt. De overige partijen scoren veel minder goed als potentiële regeringspartij. Een schrale troost voor de Partij voor de Dieren, BBB en NSC: zij worden hier in ieder geval wel genoemd.

Lees hieronder meer over coalitiemogelijkheden op basis van de peiling en een vergelijking met de coalitiemogelijkheden op basis van de peiling uit 2023.

Tekst gaat verder onder de foto.

Alle politieke partijen hebben plannen voor het onderwijs. Maar wat zou het nieuwe kabinet prioriteit moeten geven volgens onze respondent? We vroegen ze naar een top drie van onderwerpen. Wanneer we analyse maken van alle genoemde onderwerpen zien we dat respondenten vooral rust, vertrouwen en structurele zekerheid willen: stabiele financiering, voldoende leraren, kleinere klassen en eerlijke kansen voor ieder kind vormen de kern van hun oproep aan het nieuwe kabinet. Lees hieronder een uitgebreidere analyse met een toptien van onderwijs prioriteiten voor het nieuwe kabinet.

De respondenten gaven ook aan welke onderwerpen het nieuwe kabinet juist geen prioriteit moet geven, dan wel helemaal moet laten rusten. Daaruit blijkt dat men rust, eenvoud en vertrouwen wil. Het nieuwe kabinet moet zich onthouden van nieuwe bestuurlijke lagen, curriculumvernieuwingen, overmatige controle en politieke inmenging, en zich richten op uitvoering en stabiliteit in plaats van nieuwe hervormingen. Lees hieronder een uitgebreidere analyse met een top tien van de onderwerpen die het nieuwe kabinet geen prioriteit moet geven.

Aan het slot van de peiling konden de respondenten een korte boodschap noteren ten behoeve van de onderwijsparagraaf in het nieuwe regeerakkoord. De boodschappen laten een consistent geluid horen uit het onderwijsveld: Het nieuwe kabinet moet kiezen voor vertrouwen, stabiliteit en structurele investeringen. Minder regels en meer ruimte voor professionals, met aandacht voor leraren, kansengelijkheid, basisvaardigheden en goede huisvesting. Lees hieronder hoe de onderwijsparagraaf van het regeerakkoord van het nieuwe kabinet eruit zou kunnen zien, inclusief 10 beleidsvoornemens.

De teksten in de bijlagen achter de knoppen zijn gegenereerd door AI op basis van de reacties van respondenten en zijn door onze collega's gecontroleerd op juistheid.