Voor voormalig bestuurder Eugène Bernard was het nadenken over wat de school écht goed maakt, een belangrijk kantelpunt. “Het gesprek over kwaliteit was er altijd al,” vertelt hij. “Maar we merkten dat we vooral spraken over wat we konden meten. En dat is maar een deel van de werkelijkheid. De dingen die het verschil maken voor leerlingen en scholen laten zich niet zomaar in cijfers vangen.”
Eén ding wist hij zeker: het antwoord lag niet in nieuwe spreadsheets of afvinklijstjes. “We wisten vooraf heel goed wat we níét wilden. Geen invuloefening, maar het ontdekken van het verhaal achter de cijfers.”
Van meten naar merken
Samen met rectoren en de commissie kwaliteitsontwikkeling ging LVO op verkenning. Het uitgangspunt was helder: samen leren en ontwikkelen, door het gesprek over kwaliteit centraal te stellen. Beleidsadviseur onderwijs Odette Mulders: “We wilden met elkaar in ontwikkeling komen. Niet over elkaar praten, maar mét elkaar. Toen we voor het eerst kennismaakten met narratief waarderen, viel er iets op zijn plek. Het gaf taal aan wat we zochten.”
In die fase werden ook Verus-adviseurs Theo van der Zee en Sandra van Groningen ingevlogen. Met hun expertise in narratief waarderen hielpen zij het denken verder te verdiepen. Niet door richting voor te schrijven, maar door het proces mee vorm te geven. “Het was echt co-creatie,” benadrukt Bernard. “Zij waren steeds betrokken als sparringpartner en begeleider. We bepaalden samen de richting, zonder vooraf te weten waar we precies zouden uitkomen.”
Tijdens een eerste ‘proeverij’ met rectoren werd de nieuwe manier van kijken rondom het narratief waarderen verkend. Wat gebeurt er als je anders luistert? Als vragen niet controleren, maar nieuwsgierigheid oproepen?
Het verhaal van de school
Langzaam ontstond een nieuwe aanpak: het ‘verhaal van de school’ als basis voor kwaliteitsontwikkeling, waarin zowel de ontwikkeldoelen als de behaalde meetbare resultaten centraal staan. Deze meetbare gegevens geven inzicht in de onderwijskwaliteit en de naleving van wettelijke eisen. Tegelijk formuleren scholen ambities die passen bij de eigen school en de visie van LVO, en tonen zij eigenaarschap door hun verhaal te baseren op vertrouwen, vakmanschap en de bedoeling. Dit perspectief is uitgewerkt in vier domeinen: de leerling, de school, de mens en de bedrijfsvoering.
Die vorm kreeg gestalte in een handreiking voor schoolgesprekken. Geen vast format, maar een richtinggevend document met ontlokkende vragen die scholen helpen hun eigen verhaal te vertellen. Van der Zee en Van Groningen bleven hierbij betrokken. Onder meer bij bijeenkomsten met rectoren en bij het trainen van gespreksleiders, waarbij leren vooral plaatsvond door samen te oefenen en te reflecteren.
De ontwikkeling gebeurde nadrukkelijk samen: rectoren, commissie, college van bestuur en medezeggenschap bleven continu betrokken. Volgens Mulders was juist dat samenspel cruciaal. “Iedereen voelde zich onderdeel van de beweging. Dat maakt het duurzaam.”
Leren door ontmoeting
LVO leidt dus inmiddels eigen gespreksleiders op: collega’s die elkaar begeleiden in ontwikkelgesprekken, zonder externe beoordelaars. Scholen bezoeken elkaar wederkerig in koppels, met een gezamenlijk reflectiegesprek waarvan de opbrengsten stichtingbreed worden gedeeld. Door de waarderende en niet-oordelende aanpak is het vertrouwen groot en bespreken collega’s ook kwetsbare thema’s. Ondertussen groeit de handreiking mee met deze praktijk, waarin kwaliteitsontwikkeling wordt gezien als een doorlopende gezamenlijke beweging.
Nieuwsgierigheid als kompas
Bernand vergelijkt deze ontwikkeling met wetenschap. “Je denkt iets gevonden te hebben, en tegelijkertijd zie je wat je nog niet begrijpt. Dáár begint de volgende stap.” Mulders herkent dat gevoel. “We kijken niet vijf jaar vooruit met een dichtgetimmerd plan. We blijven dichtbij wat er nu gebeurt, blijven vragen stellen en luisteren naar wat scholen nodig hebben.”
De beweging binnen LVO is daarmee nooit af. En dat is precies de bedoeling. Ook nu Bernard het stokje na veertig jaar in het onderwijs te hebben gewerkt, heeft overgedragen. “Stilstaan is geen optie,” zegt hij. “Onderwijs vraagt nieuwsgierigheid. Het begint steeds opnieuw bij hetzelfde punt: het gesprek met elkaar. Waar staan we? Wat zien we? En wat kunnen we samen verder ontdekken? Dat wil ik andere Verus-leden van harte meegeven. Houd die nieuwsgierigheid vast!”
Samen besturen
Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen besturen. Verus wil randvoorwaarden scheppen voor geïnspireerd goed onderwijs. Dat doen we door betrokken te zijn bij elkaar en samen te verbinden als gemeenschap, met begrip voor de positie van leden die in hun eigen leergemeenschap functioneren. Bestuurlijke vraagstukken lossen we samen op, met hulp van collega-bestuurders of een adviseur.
