School als bouwplaats van de samenleving
In De school als bouwplaats laat Erik Borgman zien wat onderwijs werkelijk kan zijn: een plek waar aan de toekomst wordt gebouwd. Scholen zijn geen verzamelplaatsen van informatie, maar vormende gemeenschappen waar jongeren ontdekken wie zij zijn en wat zij willen betekenen voor anderen. Onderwijs is daarmee geen uitvoerder van regels, maar een creatieve ruimte voor betrokkenheid, verantwoordelijkheid en echte relaties. De vrijheid van onderwijs vormt hierbij het fundament: niet als vrijheid van alles, maar als vrijheid voor onderwijs dat richting geeft aan hoe wij samenleven en aan wat wij van waarde achten voor de toekomst van ieder kind.
De school staat in dienst van die toekomst. De school is daarmee een bouwplaats van de samenleving.
Hoe wij scholen ondersteunen bij de vrijheid van onderwijs
- Vereniger | Verus treedt zichtbaar en inhoudelijk op in het maatschappelijke en politieke debat over onderwijs. Wij behartigen de belangen van het bijzonder onderwijs door actief deel te nemen aan beleidsvorming, consultaties en publieke discussies. Met leden pleit Verus voor ruimte en vertrouwen in de dagelijkse onderwijspraktijk.
- Dienstverlening | Verus staat naast scholen en besturen wanneer zij de vrijheid van onderwijs in de praktijk vormgeven. Wij ondersteunen schoolbesturen, schoolleiders en professionals bij juridische, organisatorische en pedagogische vraagstukken die raken aan identiteit, inrichting van onderwijs en professioneel handelen. Daarbij verbinden we actuele wet- en regelgeving met de ruimte die het stelsel biedt voor eigen keuzes en accenten.
- Kennisontwikkelaar | Verus ontwikkelt het grotere verhaal achter vrijheid van onderwijs. Met publicaties, essays, dialoogbijeenkomsten en kennisontwikkeling voeden wij het maatschappelijk en politiek gesprek over wat goed onderwijs vraagt van scholen én samenleving. Wij brengen onder woorden waarom vrijheid van onderwijs bijdraagt aan democratische vorming, sociale verbondenheid en menselijke waardigheid.
Ontdek ook
Live podcast-opname in Nieuwspoort
Op donderdag 12 februari opent Nieuwspoort in Den Haag zijn deuren voor een live-opname van pdcst drieëntwintig. Verus-voorzitter Mark Buck gaat in gesprek met gasten over een vraag die ons allemaal raakt: wat betekent vrijheid van onderwijs vandaag voor leerlingen, scholen en samenleving? Kom luisteren, discussieer mee en ontdek hoe de vrijheid van onderwijs kan verbinden, kansen creëert en jongeren vormt tot betrokken burgers.
Meld je aan
Erik Borgman over 'doen wat ons niet wordt gevraagd'
Onderwijs blijft bijzonder wanneer scholen de moed hebben om meer te doen dan wat wordt gevraagd. In een tijd waarin onderwijs vaak wordt teruggebracht tot wat werkt of oplevert, pleit emeritus-hoogleraar Erik Borgman voor iets anders: ruimte voor overtuiging, verschil en bezieling. Voor scholen die niet alleen voldoen aan eisen, maar laten zien waar zij werkelijk voor staan. In zijn gastblog laat hij zien waarom vrijheid van onderwijs geen luxe is, maar een voorwaarde om jongeren te vormen tot verantwoordelijke mensen in een complexe wereld.
Louise Elffers over de plek van zingeving in onderwijs
De verkenning Welzijn en onderwijs van de Onderwijsraad, die vorige week verscheen, laat zien dat scholen niet alleen kennis overdragen, maar ook bijdragen aan het welzijn van jongeren. Volgens voorzitter Louise Elffers biedt het Nederlandse stelsel met zijn vrijheid van onderwijs scholen de ruimte om zingeving en welzijn passend bij hun identiteit vorm te geven.
Lees interview
De waarde van gesprekken over religie in de klas
Volgens Gerdien Bertram-Troost mogen gesprekken in de klas en op school over religie en brede levensbeschouwing weer terug op de onderwijstafel. "Mijn studenten geven aan dat ze in hun schooltijd vrijwel nooit gesprekken hadden over wat voor jou belangrijk is in het leven, wat jij meeneemt vanuit je achtergrond en welke visie de school op levensbeschouwing heeft. Dat stuk mag wel weer meer aandacht krijgen."
Luister podcast
Waarom vrijheid in het onderwijs van belang is
Waar vroeger van huis uit veel basiskennis rondom de verschillende levensbeschouwingen in leerlingen zat, is dat nu niet meer zo vanzelfsprekend. Dat merkt Pauline Kraakman, levensbeschouwingsdocent op het Emmauscollege in Rotterdam. Dankzij de focus op persoonlijke ontwikkeling die de middelbare school hanteert én de vrijheid die Kraakman en haar collega’s krijgen, geven zij nu op een geheel eigen wijze vorm aan levensbeschouwelijke burgerschapsvorming.
Lees interviewCampagne ‘Onderwijs blijft bijzonder’
Waarom Verus deze campagne voert
Met de campagne ‘Onderwijs blijft bijzonder’ brengt Verus onder woorden waarom vrijheid van onderwijs blijvend aandacht en zorg vraagt. Niet omdat deze vrijheid tekortschiet, maar omdat het gesprek erover steeds vaker wordt teruggebracht tot incidenten en angstbeelden. In dat versmalde debat dreigt verschil te worden gezien als risico, terwijl onderwijs juist vraagt om vertrouwen: van ouders in scholen, van leerlingen in hun leeromgeving en van de samenleving in de vormende kracht van onderwijs.
Verus erkent de zorgen die leven. Sociale veiligheid, gelijke behandeling en burgerschap zijn wezenlijke waarden die voor alle scholen gelden en stevig zijn verankerd in wetgeving en toezicht. Vrijheid van onderwijs is geen vrijbrief om grenzen te overschrijden. Waar dat gebeurt, moet en kan worden ingegrepen. Dat is geen zwakte, maar een teken van de kracht van de rechtsstaat waarin onderwijs functioneert.
Tegelijkertijd ziet Verus dat een eenzijdige focus op angst het zicht kan ontnemen op wat onderwijs wezenlijk bijzonder maakt. Vrijheid van onderwijs beschermt de ruimte voor inspiratie, voor pedagogische keuzes en voor scholen die vanuit waarden bijdragen aan de vorming van kinderen tot betrokken burgers. Die ruimte is nodig om het onderwijs zijn vormende betekenis te laten behouden.
Onderwijs blijft bijzonder omdat het verschil niet ontkent, maar hanteerbaar maakt. Omdat leerlingen leren leven met overtuigingen die niet de hunne zijn. Omdat ouders keuzevrijheid hebben zonder dat dit de samenleving splijt. En omdat pluriformiteit geen bedreiging vormt voor de democratie, maar juist haar oefenruimte is
Met deze campagne kiest Verus in een tijd van polarisatie bewust voor verbinding. Niet door verschillen te verscherpen, maar door te laten zien hoe onderwijs kan bijdragen aan een samenleving die verschil leert dragen. Dit gesprek voeren we niet om het verleden te verdedigen, maar om de toekomst vorm te geven — voor nu en voor toekomstige generaties. Omdat we wel gelijkwaardig zijn, maar niet hetzelfde.
Onderwijs blijft bijzonder
