Robbert Jan de Vries, PA-adviseur bij Verus, licht toe waarom de peiling is uitgevoerd: “Wij maken ons sterk voor burgerschapsvorming en bieden veel dienstverlening die daarbij aansluit. We wilden graag meer inzicht in de actuele stand van zaken bij onze leden. In het bijzonder waren we benieuwd of besturen en scholen een eigen visie op burgerschap hebben ontwikkeld en hoe zij het toezicht beleven.”
Uit de peiling blijkt dat scholen burgerschap zien als iets dat door de hele school heen aanwezig is. Het beperkt zich niet tot een les of toetsmoment; wat leerlingen leren over samenleven, omgaan met verschillen en hun rol in de maatschappij gebeurt juist vaak op meerdere, georganiseerde en ook onverwachte momenten in het schooljaar.
De vormende kant van burgerschap
Het meten van burgerschapsresultaten blijft daarmee voor veel scholen een uitdaging. Kennis over staatsinrichting of verkiezingen is relatief eenvoudig te toetsen, maar een respectvolle houding en levensvisie, samenwerking of maatschappelijke betrokkenheid laten zich minder makkelijk in cijfers vangen.
Identiteitsadviseur Erik Renkema herkent dit dilemma: “Veel leden ervaren dat burgerschap vooral meetbaar moet zijn. Wij zetten juist in op de vormende kant: persoons- en identiteitsvorming, de ontwikkeling van democratische waarden bij de leerling. Dat is ook wat de SLO-kerndoelen beogen.”
Uit de peiling blijkt dat respondenten persoonsvorming en socialisatie belangrijker vinden dan kwalificatie. Daarin ontstaat een spanningsveld: sommige leden ervaren dat de Inspectie vooral nadruk legt op meetbare uitkomsten. Tegelijkertijd voelen veel scholen en besturen ruimte om hun bredere visie op burgerschap uit te dragen, vaak geworteld in hun levensbeschouwelijke identiteit. Erik: “Onze leden gebruiken cultuur, religie en gezamenlijke waarden als fundament voor burgerschap. Onze invalshoek, vanuit levensbeschouwelijk perspectief, sluit daar naadloos op aan.”
In de praktijk
In de dagelijkse praktijk komt burgerschap op uiteenlopende manieren terug. Denk aan gesprekken over actuele gebeurtenissen, het omgaan met conflicten in de klas, het begeleiden van stages of het diverser maken van de schoolbibliotheek. Scholen laten zich in deze rijke manieren om democratische waarden te doen ontwikkelen voeden door hun mens- en wereldbeeld en de levensbeschouwelijke identiteit van de school.
Scholen zoeken voortdurend naar balans tussen hun eigen pedagogische en levensbeschouwelijke visie en de eisen van de Inspectie. De peiling maakt duidelijk dat er behoefte is aan zowel helderheid in kaders als ruimte om een eigen invulling te geven. Verus ondersteunt scholen door kernwaarden, identiteitsvorming en de maatschappelijke opdracht te verbinden aan burgerschapsvorming. Zo ontstaat een rijke, brede invulling die verder gaat dan meetbare kennis of toetsbare resultaten.
Wil je sparren over burgerschapsvorming of heb je behoefte aan advies? Neem dan contact op met identiteitsadviseurs Erik Renkema of Marcel Elsenaar.
Samen geloven
Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen geloven. Verus laat zich inspireren door het christelijke geloof. Dit geloof verbindt ons en draagt bij aan een inclusieve samenleving met verschillende visies op goed (samen)leven. Onze christelijke waarden kleuren het perspectief waarmee we naar de samenleving, het onderwijs en relaties kijken.
