Een paar weken terug staan collega Frank de Wit van VOSABB en ik wat na te praten na afloop van een vergadering. We maken ons zorgen. Niet zo zeer over de staat van het onderwijs (dat doen zo velen al), maar over de bedding waarbinnen goed onderwijs vorm moet krijgen. Debatten verharden, niet alleen op straat, maar juist ook in de Tweede Kamer. We zien het in de klas ook gebeuren, zoals alles wat in de samenleving gebeurt vroeg of laat de klas binnenkomt. Het wordt moeilijker om het gesprek te voeren, om verschillende stemmen het woord te geven.
Frank en ik besluiten een brief aan de voorzitter van de Tweede Kamer te schrijven. Namens onze organisaties, verenigingen van duizenden openbare, katholieke en protestants-christelijke onderwijsinstellingen. Omdat we pluriformiteit omarmen. Onze samenleving bestaat namelijk bij de gratie van verschillen en bij het idee dat meningen niet vastomlijnd zijn, maar bevraagd mogen worden. Dat jonge mensen niet naar school gaan om te leren wat 100% goed en 100% fout is, maar om te leren hoe ze voor zichzelf een kompas ontwikkelen om te zien wat het goede in hun leven is én in dat van de ander.
Op de dag dat we de brief verstuurden, publiceerde Nieuwsuur twee uitzendingen die de vraag oproepen welke spanningen er wel en niet ‘mogen’ bestaan in het Nederlands onderwijs. De suggestie wordt gewekt dat vrijheid (van onderwijs) de democratische rechtsstaat bedreigt. Naar mijn idee zit het anders. Wie verantwoord omgaat met zijn vrijheid, kan ook de vrijheid van de ander doen groeien. Wat absoluut niet kan en mag in dit land is door een duidelijk wettelijk kader bepaald. De vrijheid die dankzij dit wettelijk kader bestaat, nodigt uit tot bezinning, tot een gesprek over wat we wel en niet willen
en tolereren van elkaar. Zowél in de school als in de samenleving.
Uithouden in verschil
Goed burgerschapsonderwijs is voor dat gesprek heel belangrijk. Ons uitgangspunt daarbij is dat burgerschapsonderwijs ‘van nature’ levensbeschouwelijk is. Als het aansluit op de pedagogische visie van de school op goed (samen)leven, raakt het ook altijd aan aandacht voor zingeving en levensbeschouwing, en daarmee de identiteitsvorming van leerlingen. Goed burgerschapsonderwijs gaat dus niet over het uitgummen van spanningen in de klas (in de illusie dat die daarna in de samenleving weg zijn), maar juist over het in kaart brengen van die spanningen en leerlingen zelf helpen te zien hoe ze zich daartoe verhouden. Het gaat dus om het uithouden in verschil.
De opinie van Frank de Wit en mij staat in verkorte versie in het Nederlands Dagblad. We schreven dit stuk ruim voor de uitzendingen van Nieuwsuur. Volgens mij kan de lezer van ons gezamenlijke opinieartikel zien waarom het belangrijk is dat we verschillen in dit land niet nodeloos op de spits drijven, maar in gesprek blijven. Dat we oog houden voor het belangrijke werk dat in de klas en op school gebeurt. Goed burgerschapsonderwijs gaat daarbij gepaard met spanningen. Die neem je niet weg door te schreeuwen, de mening van de ander buiten de orde te plaatsen en oneliners als favoriet instrument te gebruiken. Wel door iedere dag te proberen de wereld ook te beschouwen door de ogen van de ander. Dat is het échte wonder van onderwijs.
Deze column is geschreven door Verus-voorzitter Mark Buck.
Samen geloven
Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen geloven. Verus laat zich inspireren door het christelijke geloof. Dit geloof verbindt ons en draagt bij aan een inclusieve samenleving met verschillende visies op goed (samen)leven. Onze christelijke waarden kleuren het perspectief waarmee we naar de samenleving, het onderwijs en relaties kijken.
Samen leven
Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen leven. Verus wil bijdragen aan een vrije, inclusieve en pluriforme samenleving. Nu en in de toekomst. Dit doen we door invulling te geven aan de vrijheid van onderwijs met geïnspireerd goed onderwijs en met oog voor maatschappelijke problemen en kansen.
