Mark Buck neemt de aanwezigen mee naar de kern van onderwijs, voorbij statistieken en beleidsvragen. Hij begint met een beeldende metafoor over een man die in de woestijn sterft, vlak naast een bron, omdat hij het wonder niet durfde te geloven. Het is een duidelijke waarschuwing: in een samenleving die steeds voorspelbaarder en maakbaarder wil zijn, dreigt de ruimte voor het wonder te verdwijnen. Zo ook in het onderwijs.
Spanning op de scholen
Het onderzoek God in Nederland laat overtuigend zien hoe sterk het religieuze landschap is veranderd, zo schetst Buck in zijn bijdrage. Waar bijzondere scholen ooit stevig verankerd waren in herkenbare geloofsgemeenschappen, zijn die gemeenschappen vandaag veel diffuser. Toch zitten nog altijd de meeste Nederlandse leerlingen op een katholieke of protestants-christelijke school. “Juist daarin schuilt een spanning: wat betekent die christelijke traditie nog in een grotendeels seculiere samenleving?”, vraagt Buck zich af.
Die spanning ziet hij terug bij onze scholen in de worsteling met identiteitsvragen. Jonge mensen stellen grote vragen over oorlog, ongelijkheid, technologie en de toekomst, maar de taal om die vragen als zin- en levensvragen te benoemen raakt verloren. Tegelijk ervaren leerlingen steeds vaker dat hun waarde samenvalt met prestaties en cijfers: “Het is niet langer ‘ik heb een 4 gehaald’, maar ‘ik bén een 4. Dit staat haaks op wat we vanuit onze christelijke en katholieke waarden willen meegeven. Zoals de overleden Paus Franciscus in de kerstnacht van 2023 zei: “Christus kijkt niet naar getallen, maar naar gezichten.”
Liefde als lesmateriaal
De rode draad van het verhaal is liefde. Niet als vaag sentiment, maar als pedagogische grondhouding. “Onderwijs”, zo betoogt hij, “is geen transactioneel proces van geven en krijgen, maar een transformatieve relatie. Liefde betekent: aandacht hebben, aanwezig blijven als het moeilijk wordt, en hoop bieden waar wanhoop dreigt.” In die liefde ligt volgens Buck de blijvende betekenis van confessioneel onderwijs besloten, juist nu.
God in Nederland is niet alleen een onderzoek naar afnemende religiositeit, maar ook een uitnodiging tot herbezinning. Buck laat zien dat christelijk geïnspireerd onderwijs niet draait om het vasthouden aan vormen uit het verleden, maar om het levend houden van wat wezenlijk is. “Het kleine goede zien, en het kleine goede doen. Het geloof dat onderwijs, elke dag opnieuw, een wonder kan zijn.”
Samen geloven
Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen geloven. Verus laat zich inspireren door het christelijke geloof. Dit geloof verbindt ons en draagt bij aan een inclusieve samenleving met verschillende visies op goed (samen)leven. Onze christelijke waarden kleuren het perspectief waarmee we naar de samenleving, het onderwijs en relaties kijken.
