Ten eerste zijn er de ongekend harde bezuinigingen op het onderwijs die alle sectoren raken. Ze zorgen voor een absolute kaalslag in het hbo en universitair onderwijs, ze zetten de toegankelijkheid van het mbo onder druk en maken het oplossen van de opgaven in het primair en voortgezet onderwijs niet eenvoudiger. Niet alle waarde in het onderwijs kan in geld worden uitgedrukt, maar de omvang van deze bezuiniging maakt het onhoudbaar om te spreken van enige vorm van rust.
‘Neutrale methodes’
Subtieler maar niet minder belangrijk is de manier waarop het primair en voortgezet onderwijs verder onder druk worden gezet door de overheid. De al veel -en terecht- bekritiseerde notie van “neutrale methodes” is daar een voorbeeld van, die niet getuigt van veel begrip van het wezenlijke van onderwijs (dat altijd normerend is en juist alles moet durven te bevragen). Een ander in het oog springend voorbeeld zijn de ambities op het gebied van de burgerschapsopdracht voor het onderwijs. Verus kijkt met zorg naar de steeds verder reikende invloed die de overheid lijkt te willen in het burgerschapsdomein. En dat terwijl er serieuze zorgen zijn over de manier waarop de regelgeving nu uitpakt. Dat blijkt bijvoorbeeld uit recent onderzoek van hoogleraar onderwijsrecht Renée van Schoonhoven.
Weg van ongezonde druk
Er zijn ook tekenen van hoop. Zo constateert het kabinet in het regeerprogramma: “We moeten af van de opwaartse druk (‘hoger is beter’) in onze samenleving.” Er is geen betere plek om te beginnen om deze ambitie vorm te geven dan het onderwijs. Steeds vaker zien we dat onze prestaties lijken samen te vallen met wie we zijn. Ongezonde druk, talent waar het systeem geen plek voor heeft, talent dat verloren gaat en de gebrokenheid van het leven zorgen voor veel mentale problemen bij jonge mensen. Het plezier van leren en goed onderwijs wordt weggecijferd door deze prestatiefascinatie. Alle reden om de krachten te bundelen en een beweging te vormen die oplossingen bedenkt voor deze vraagstukken. Verus rekent op de steun van dit kabinet bij deze beweging.
Ruimte voor het nieuw samen
Wie rust en continuïteit bepleit, moet deze ook daadwerkelijk vorm willen geven. Goed onderwijs is nooit een stil bezit en het is goed om stevig te debatteren over manieren om het onderwijs vooruit te helpen. Alle professionals in het onderwijs willen daaraan meewerken, maar kunnen dat niet zonder voldoende middelen en ruimte. Als de overheid met de ene hand middelen wegneemt en met de andere hand wil bepalen wat er in de klas moet gebeuren, raken rust en continuïteit alleen maar verder uit het zicht. Nu is het moment om onderwijsbeleid op een fundamenteel andere manier te benaderen. Vanuit rust en continuïteit werken aan een ‘nieuw samen’, waar onderwijs en samenleving naar snakken. Er is een grote behoefte aan een nieuw en uitdagend perspectief voorbij de prestatiefascinatie en beheersingsdrift. Laten we het broodnodige gesprek daarover voeren.
Samen besturen
Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen besturen. Verus wil randvoorwaarden scheppen voor geïnspireerd goed onderwijs. Dat doen we door betrokken te zijn bij elkaar en samen te verbinden als gemeenschap, met begrip voor de positie van leden die in hun eigen leergemeenschap functioneren. Bestuurlijke vraagstukken lossen we samen op, met hulp van collega-bestuurders of een adviseur.
