De school zag al vóór corona een sterke toename van leerlingen met mentale klachten: paniekaanvallen, motivatieverlies, uitval en afstroom naar een lager niveau. Interne ondersteuning, huiswerkklassen en coaching boden onvoldoende ondersteuning. Bij het doorverwijzen liepen ze tegen de eerder genoemde wachtlijsten aan en de vraag om zelf aan te tonen wat ze al hadden gedaan. “Ondertussen werd in ons zorgoverleg de lijst met namen alleen maar langer,” vertelt Wendy Leutscher. “In veel van de gevallen bleek de kern van het probleem te liggen in de thuissituatie. Daar viel dus nog een hoop te winnen.”
Niet sleutelen aan kind, maar aan systeem
Samen met GZ-psycholoog Maarten van der Linde, verbonden aan de Nederlandse Vereniging van Relatie en Gezinstherapie, herkent de situatie zoals Leutscher beschrijft: “We behandelen kinderen in het onderwijs en de zorg nog te vaak alsof ze losstaande individuen zijn, alsof het probleem zich alleen in henzelf bevindt. Dan gaan we sleutelen aan het kind met trainingen, gesprekken of labels. Terwijl problemen bijna altijd relationeel zijn: ze ontstaan in de wisselwerking tussen kind, ouders, school en omgeving. Als je die relaties niet meeneemt, blijf je symptomen bestrijden in plaats van oorzaken aanpakken.”
Daarom besloten zij gezamenlijk voor een andere, systeemgerichte aanpak te kiezen. Zonder extra labels of focus op individuele diagnoses, maar kijkend naar het geheel: kind, gezin en school.
Wat doet de school concreet?
1. Ouders krijgen gerichte workshops
Al voor de zomervakantie volgen ouders van aankomende brugklassers een workshop over puberontwikkeling, omgaan met stress en hun rol als opvoeder. In september volgt een tweede avond over leren leren en plannen. Wat ze hier leren? Dat een brugklasser bijvoorbeeld nog niet zelfstandig kan plannen. In plaats van te denken dat hun kind iets niet kan of lui is, weten ze mede door deze workshops dat het begeleiden in het eerste jaar heel helpend is.
2. Heldere verwachtingen naar ouders
St. Aloysius College spreekt uit wat zij van ouders verwacht, bijvoorbeeld het dagelijks kort meekijken met de planning, helpen bij het aanleren van leerstrategieën en rust en structuur bieden thuis. Volgens Leutscher is het verstandig om hier expliciet bij stil te staan, in plaats van te verwachten dat een ouder dit uit zichzelf weet.
3. Eén verhaal richting kind
In de workshops wordt ook gewerkt aan samenwerking tussen ouders onderling. Ouders maken afspraken samen, zodat pubers minder ruimte krijgen om ouders tegen elkaar uit te spelen. Een deelnemende ouder aan de workshops zei na afloop: “Wij beslissen nu ’s avonds samen en vertellen het ’s ochtends aan ons kind. Dat geeft zoveel meer rust.”
Effect in de klas
De veranderingen zijn zichtbaar in de dagelijkse praktijk. Mentoren merken dat brugklassers minder snel in paniek raken wanneer iets niet lukt. Leerlingen die eerder geneigd waren om af te haken, vooral leerlingen die stil wegzakten, blijven nu beter in beeld en betrokken bij school.
Ook achter de schermen is het verschil groot. Het wekelijkse zorgoverleg, dat vroeger uitpuilde van de casussen en vaak langer duurde dan gepland, is vaak binnen een half uur afgerond. “Waar we eerst elf klassen langsliepen met zorgvragen, blijven er nu een paar complexere casussen over. Dáár kunnen we onze energie in steken,” zegt Leutscher. Docenten voelen die verandering ook direct in hun praktijk. “Ze zijn weer bezig met lesgeven in plaats van crisismanagement.”
Toekomstperspectief
De aanpak breidt gestaag uit. Samen met onder meer de Vrije Universiteit Amsterdam wordt een betaalbaar online platform ontwikkeld met kennis, video’s en webinars voor ouders en scholen. Zo kunnen ouders stap voor stap leren hun kind thuis te ondersteunen, terwijl scholen eenvoudig aansluiten bij dezelfde methodieken en workshops.
Cruciaal hierbij is ook de inzet van 3.000 systeemtherapeuten in heel Nederland. Zij kijken niet alleen naar het kind, maar naar het hele systeem van thuis, school en omgeving. Op hetSt. Aloysius College werken zij al nauw samen met mentoren en docenten, zodat problemen snel worden gesignaleerd en voorkomen dat ze zich opstapelen. “Door het kind in het bredere systeem te zien, kunnen we gericht ondersteunen,” zegt Van der Linde.
Voor de toekomst ligt de ambitie hoger: het platform moet ook basisscholen bereiken en continu worden uitgebreid met praktische handvatten. Van der Linde en Leutscher: “Zo hebben scholen en ouders een gezamenlijke taal en aanpak. Uiteindelijk willen we dat elke school een vaste systeemtherapeut kan inschakelen en toegang heeft tot deze middelen.”
Samen leven
Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen leven. Verus wil bijdragen aan een vrije, inclusieve en pluriforme samenleving. Nu en in de toekomst. Dit doen we door invulling te geven aan de vrijheid van onderwijs met geïnspireerd goed onderwijs en met oog voor maatschappelijke problemen en kansen.
