Publicatie-
datum:

13 december 2023

Publicatiedatum: 13 december 2023
Onderwijs en samenleving Samen leven

Dat sommige kinderen meer kansen krijgen dan anderen heeft Lenette Schuijt al jong ervaren. “Ik ben een tuindersdochter. Ons bedrijf stond aan het randje van gemeente Den Haag. Ik werd door de juf in groep 2 uit de klas gehaald om spraakles te krijgen. Toentertijd ervaarde ik dit als heel vernederend, want ik werd – bij wijze van uitzondering -uit de klas geplukt. Maar toch heeft zij iets in mij gezien en me een kans gegeven, waardoor ik een voortgezette opleiding kon volgen”, legt ze uit.

Minderwaardig

Door deze kans, merkte Schuijt al vanaf jonge leeftijd dat er veel verschillen zijn tussen kinderen. Dat bewustzijn werd nog groter toen zij richting de universiteit ging. “In dit nieuwe milieu merkte ik dat studeren en doorgroeien voor een grote groep studenten groep vanzelfsprekend was. Voor mij was het een uitzonderlijke prestatie om als eerste uit ons gezin te gaan studeren. Ik begon me in zekere mate minderwaardig te voelen, omdat ik niet al die netwerken had, niet de juiste kleren droeg of die algemene ontwikkeling had.” Die twijfel aan jezelf is voor Schuijt precies wat het effect is van de meritocratie en de prestatiefascinatie. “Als je niet slaagt, word je als lui of niet hardwerkend genoeg neergezet, en je ‘falen’ heb je aan jezelf te danken.”

Door waar Schuijt vandaan komt, weet ze ook dat niet elk kind dezelfde mogelijkheden krijgt. “Door dat ik ben geklommen op de sociale ladder heb ik meer bewustzijn en voelsprieten van hoe de samenleving in elkaar zit. Juist omdat ik een transklasse ben, een term die niet-hiërarchisch is en daarmee hoog-laag denken doorbreekt, wil ik me ervoor inzetten dat iedereen mogelijkheden krijgt om zich te ontwikkelen, ongeacht achtergrond of opleidingsniveau. Het is een vuurtje in mij wat wil opkomen voor kwetsbaren om te zorgen dat ook hun stem wordt gehoord. Ik kan zowel de taal spreken van de lokale bakker en een praatje maken over alledaagse dingen, maar ben ook in staat om een academisch artikel te schrijven en alles daartussenin. Dat maakt dat mensen zoals ik een verbindingsrol kunnen spelen tussen alle sociale klassen.”

Langs de meetlat leggen

Maar wat moet er dan gebeuren om dit meritocratische denken te verminderen? Volgens Schuijt is het eerste dat we af moeten van die nauwe focus op cognitieve vaardigheden. “Dit legt leerlingen langs een meetlat, en die leidt ertoe dat we allemaal hogerop gaan en een middenklasse baan vinden.. We worden klonen van elkaar en verdringen elkaar aan de top op de arbeidsmarkt. De oplossing is niet dat iedereen maar op die ladder moet klimmen: er zijn zoveel meer talenten in de ambacht, techniek, kunst of op culinair vlak. Daar zit de maatschappij juist om te springen.”

Daarnaast kijkt Schuijt ook kritisch naar kansengelijkheid, want het streven hiernaar zou het meritocratisch gedachtegoed juist kunnen stimuleren. “Wanneer je een bepaald niveau niet haalt, heb je net als iedereen je kansen gehad, dus de oorzaak ligt dan bij jezelf. We moeten juist verschillen in de samenleving omarmen: verschillen in talenten en wat eenieder leuk vindt. Elk mens verdient, ondanks deze verschillen, een goed leven. We moeten de focus verleggen van ‘verdienste’ naar de waardering van de bredere levensverhalen en ervaringen van mensen. We hoeven niet te doen alsof we één grote middenklasse zijn, maar juist vanuit diversiteit en inclusiviteit mensen benaderen.”

Schuijt schreef het boek Transklasse, leven tussen twee werelden over de ervaringen van tientallen sociale stijgers én natuurlijk haar eigen persoonlijke ervaring. Het boek is hier te bestellen.

Samen leven

Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen leven. Verus wil bijdragen aan een vrije, inclusieve en pluriforme samenleving. Nu en in de toekomst. Dit doen we door invulling te geven aan de vrijheid van onderwijs met geïnspireerd goed onderwijs en met oog voor maatschappelijke problemen en kansen.

Verus

Gerelateerde berichten