Publicatie-
datum:

3 november 2023

Publicatiedatum: 3 november 2023
Onderwijs en samenleving Samen leven

De zoektocht naar vergroting van de ouderbetrokkenheid in het onderwijs, komt bij Peters en Bisschop voort uit de manier waarop naar het onderwijs wordt gekeken. Zo viel het hen op dat er door een liberale bril wordt gekeken, waar onderwijs wordt gezien als investering voor de toekomst. De school is dan een ‘bedrijf’ dat een zo goed mogelijk product moet leveren. Bisschop en Peters zien dit totaal anders. Onderwijs is niet een zaak van het individu, maar juist een investering van de gemeenschap in de toekomst van diezelfde gemeenschap. “De school is dan geen bedrijf, maar een waardengemeenschap waar bevlogen mensen kennis, kunde en ervaring overbrengen aan leerlingen. Leerlingen en ouders zijn geen consumenten die een diploma kopen. Het zijn medeproducenten van goed onderwijs. Keer op keer wijst onderzoek namelijk uit dat scholen met een heldere visie en grote betrokkenheid/instemming van ouders beter scoren op resultaten en op het welbevinden van de leraar en leerling.”

Met het welbevinden van de leerling, doelen de twee – naast het opdoen van kennis – het leren omgaan met eigenheid in emoties, het hanteren van normen, het ontwikkelen van een waardenstelsel, het opbouwen van eigen opvattingen en bewustwording van eigen motieven en houding. “Opvoeden is meer dan te eten geven in de overtuiging dat de rest dan vanzelf gaat. Het is voordoen, voorleven en samen betekenis geven. De opvoeder is gids, vertaler en inleider in betekenissen om te zorgen dat een kind uiteindelijk eigen verantwoordelijkheid heeft en keuzes maakt. En ondanks dat onderwijs en ouders eenzelfde belang hebben, blijkt de praktijk toch wat weerbarstiger. Het gaat om twee partijen die het beste willen voor het kind, maar elkaar soms zo misverstaan.” In gesprekken die Peters en Bisschop in de totstandkoming van deze initiatiefnota voerden, kwam geregeld naar voren dat ouders als lastig worden gezien. Ze zouden bemoeizuchtig zijn, willen onmogelijke dingen en zijn kritisch. Daarom willen de twee dit thema agenderen op de maatschappelijke agenda en voorstellen voor verbeteringen doen.

Maatregelen

In de initiatiefnota komen Peters en Bisschop met een twintigtal maatregelen die verdeeld zijn over de volgende vier onderwerpen.

  • Educatief partnerschap: hoe werken we aan een volwaardige, wederkerige relatie tussen school en ouders?
  • Bestuurlijke inrichting: welke rol en invloed zouden ouders moeten hebben in het onderwijsbestuur?
  • Stichten van scholen: wat is nodig om initiatieven van ouders voor nieuwe scholen een serieuze kans te geven?
  • Schaalgrootte: hoe zorgen we voor voldoende invloed van ouders op de nabijheid van scholen en een schaalgrootte die maximaal dienstbaar is aan de direct belanghebbenden?

Zowel Peters als Bisschop verlaten binnenkort de Kamer, maar toch hopen zij met deze initiatiefnota een brede maatschappelijke discussie op gang te brengen over hoe onderwijs en opvoeding nu twee gescheiden werelden zijn. “Terwijl voor zowel de worteling van de school als de kwaliteit van het onderwijs het ontzettend goed is als deze twee dichterbij elkaar komen.” De twee Kamerleden zien dan ook dat deze nota niet alleen iets is waar hun opvolgers mee aan de slag kunnen, maar ook een concreet plan waar scholen direct in de praktijk mee kunnen werken. Daarom geven zij de volgende aanbevelingen mee.

  1. Ombuigen consumentencultuur: De initiatiefnemers willen de consumentencultuur in het onderwijs ombuigen naar ouderbetrokkenheid. Tevredenheidsonderzoeken moeten niet eenzijdig gaan over het ‘product’ school, maar over de relatie tussen school en ouders. Om school en ouders dichterbij elkaar te brengen is het belangrijk om te zoeken naar wat hen bindt. Inhoudelijk kan dit bijvoorbeeld gaan over de beheersing van de basisvaardigheden. Voor scholen, bibliotheken en gemeenten die willen werken aan het bevorderen van leesvaardigheid thuis is, willen ze daarom een speciale subsidieregeling.
  2. Hervorming medezeggenschap: Leerlingen en ouders hebben een primair belang bij het onderwijs. De school bestaat met het oog op de kinderen van de ouders. Ouders hebben een min of meer gelijkwaardige relatie met het bevoegd gezag, dat juridisch verantwoordelijk is voor het onderwijs. Ouders en bevoegd gezag zijn pedagogische partners, mede-opvoeders. Het personeel werkt in dienst of in opdracht van het bevoegd gezag en geeft in de dagelijkse praktijk concreet uitwerking aan de pedagogische verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag. Toch zitten leerkrachten en ouders samen in de medezeggenschap. De wetgeving over medezeggenschap moet beter aansluiten bij de bijzondere positie van ouders. Bisschop en Peters vinden dat een proef gedaan moet worden met een afzonderlijke ouderraad. De bevoegdheden van ouders moeten tevens beter passen bij wat zij belangrijk vinden, zoals onderwijskundige keuzes. De ouderraadpleging bij belangrijke besluiten moet duidelijker geregeld en vaker ingezet worden.
  3. Onderwijs dichtbij, met menselijke maat: Veel gesprekspartners bij het vormgeven van de initiatiefnota gaven aan dat de ouderbetrokkenheid gemakkelijker lijkt te gaan als het bestuur dichter bij de ouders staat. Ouders hechten ook vaak aan de nabijheid van de school. Om onderwijs dichtbij en op kleinere schaal te behouden en mogelijk te maken, moeten er meer mogelijkheden zijn om een school over te dragen ook aan een rechtspersoon die net opgericht is en om samen te werken in netwerken zoals coöperaties en federaties. Er moet ook een duidelijke initiatiefprocedure komen voor schaalverkleining.

Podcasts

In aanloop naar de nota, zijn er met meerdere professionals in het onderwijsveld gesprekken gevoerd over ouderbetrokkenheid. In het kader van deze gesprekkenreeks 'Onderwijs en ouders' gingen Roelof Bisschop en René Peters in gesprek met Berend Kamphuis van Verus en Pieter Moens van VGS over ouderbetrokkenheid in het onderwijs. Deze podcast kun je hieronder beluisteren.

Praten over ouderbetrokkenheid?

Wil je een keer sparren over ouderbetrokkenheid binnen jouw school? Of heb je een kwestie tussen school en ouders? Neem dan contact op met onze adviseur ouderbetrokkenheid: Monica Neomagus.

Samen leven

Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen leven. Verus wil bijdragen aan een vrije, inclusieve en pluriforme samenleving. Nu en in de toekomst. Dit doen we door invulling te geven aan de vrijheid van onderwijs met geïnspireerd goed onderwijs en met oog voor maatschappelijke problemen en kansen.

Verus

Gerelateerde berichten