Publicatie-
datum:

25 april 2024

Publicatiedatum: 25 april 2024
Burgerschap Identiteit Samen leven

In een wereld waar jongeren door social media en nieuws dagelijks worden bedolven onder nare gebeurtenissen, hoopt docente Liesbeth Breek in haar lessen moed en vertrouwen mee te geven. Ze staat sinds 1992 voor de klas en is inmiddels ruim vier jaar werkzaam bij Sancta Maria. In de coronaperiode, die vrij heftig was voor haar leerlingen, introduceerde ze het lichtpuntje van de dag tijdens haar eerste lesuren. “Ik koppel een wereldgebeurtenis aan een mooi initiatief of gebaar die de wereld een stukje mooier maakt. Zo wil ik jongeren laten zien dat ondanks alle ellende je via een klein gebaar het verschil kunt maken”, legt ze uit.

In deze lichtpuntjes maakt ze gebruik van werkvormen rondom slow-looking, waarbij ze foto’s laat zien waarop tekenen van hoop of perspectief te zien zijn. Zo doelt ze op foto’s waar christenen en moslims samen eten of een burgerinitiatief van een jongen uit India die van spijkerbroeken slaapzakken voor daklozen maakt. “Hierbij wil ik dat de leerlingen eerst nadenken over wat ze zien, wat ze denken dat er gebeurt en wat ze zich afvragen. Daarna gaan we aan de hand van een korte tekst over de foto aan de slag met de betekenis ervan. Zo leren leerlingen zelf nadenken, reflecteren en zijn ze zich bewust van hun interpretaties. En dit alles in het Frans, zodat ze spelenderwijs met taal aan de slag zijn.”

Grenzeloze projecten

Doordat Sancta Maria een UNESCO-school is, biedt dit ook kansen om eigentijdse projecten rondom burgerschapsvorming op te zetten. Zo besteedde Breek aandacht aan kinderkamers door heel de wereld. De leerlingen schrijven eerst in het Frans hoe hun slaapkamer eruitziet. Daarna reizen ze gedurende het project door de wereld en krijgen ze een besef van hoe andere kinderen opgroeien en leven. “Hierbij haken we ook in op kinderrechten. Een van de pijlers vanuit UNESCO. We laten de leerlingen zelf aangeven welke kinderrechten er bij deze leefsituaties worden overschreden.”

Ook kregen leerlingen de opdracht om zich onder te dompelen in de wereld van vluchtelingen. Zo laat Breek eerst leerlingen vertellen hoe ze zelf hun eigen koffer in pakken als ze op vakantie gaan. Daarna krijgen ze tien minuten de kans om hun koffer in te pakken om te vluchten. Wat nemen ze mee? Welke keuzes maken ze? En dan blijkt dat ze onderweg maar 1 item kunnen meenemen, en de rest van hun bezittingen moeten achterlaten. “Welke lastige keuze ze hier maken, vertellen ze dan in een Frans mondeling. Zo heb ik als docent een persoonlijk 1 op 1-gesprek met leerlingen rondom dit thema, wat hen ook uit hun eigen bubbel haalt en laat zien dat zaken over de grens niet altijd vanzelfsprekend zijn.”

Aandacht voor 4 en 5 mei

Ook docent geschiedenis Jop van der Kuil besteedt vrijwel altijd in zijn lessen aandacht aan wereldburgerschap. Hij doet dit regelmatig aan de hand van actualiteiten, zoals oorlogen of de aankomende herdenkingen/vieringen rondom 4 en 5 mei. “Als ik merk dat er behoefte aan is, pak ik het actuele dossier erbij. Dan heb ik het met de leerlingen over hoe de actuele situatie in een bepaald land is en test ik de kennis over wat ze er zelf van weten. Bij zaken rondom 4 of 5 mei merk ik dat het voor leerlingen ook prettig is om het concreet te houden en het dichtbij te maken. Zo bezoeken we monumenten in de buurt, gaan we dieper in op de struikelstenen in Haarlem en binnenkort gaan we met elkaar naar het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam. Dit werkt vaak wel het beste om met elkaar stil te staan bij hoe we samenleven. Het zijn niet altijd leuke dingen, dus je moet er ook wel goed op terugkomen en leerlingen de vraag stellen: wat heeft het met je gedaan?”

Een belangrijk punt van burgerschapsvorming, is natuurlijk ook het omgaan met verschillende meningen in visies. Dat blijft voor elke docent een puzzel in hoe ze dat aanpakken in de klas. “Je moet voorkomen dat je in de klas een partij kiest. Maar leerlingen hebben natuurlijk wel zelf verschillen in mening over oorlogen of politieke kwesties. Soms levert dit een ongemakkelijk gesprek op. Maar je kunt een mening niet wegcijferen. Je moet juist dan ingaan op waarom er zo wordt gedacht en ook het gesprek weer naar een perspectief leiden. Bijvoorbeeld door te focussen op wie in oorlogssituaties helpers zijn of welke ‘lichtpuntjes’ er in donkere tijden zijn.”

Ruimte pakken

Beide docenten zijn ontzettend blij dat ze ruimte krijgen én mogen nemen om aandacht te besteden aan wat er in de wereld gebeurt. Dit betekent ook af en toe de durf hebben om af te stappen van het reguliere lesprogramma. “Ik wil niet dat leerlingen enkel in mijn les Frans lezen, luisteren of spreken oefenen vanuit het boek. In projectvorm werken is zowel voor hen als voor mij het leukst. Dan werk je samen aan een brede kijk op het mens-zijn en de wereld”, vertelt Breek.

Dat waar Sancta Maria voor staat, komt eveneens mooi terug in de zogeheten UNESCO-week. In deze week worden verschillende activiteiten over alle jaarlagen bijeengebracht. Zo ging 5 vwo vorig jaar aan de slag met de vraag: wat is vrijheid? Dit deden de klassen aan de hand van fotografie van Jeroen Swolfs: Streets of the World. In deze fotoserie reisde de fotograaf de hele wereld over om in elke hoofdstad een foto te maken. Na een korte fotocursus, gingen de leerlingen zelf op pad om hun eigen foto in hun buurt te maken. Op deze foto moest voor hen de betekenis van vrijheid zichtbaar worden. De winnaar van deze fotowedstrijd was leerlinge Masa, die met haar foto van een verkeersbord beplakt met stickers won. In haar begeleidende verhaal beschreef ze hoe dit in haar geboorteland Syrië onmogelijk is. “Het feit dat ze hierdoor voelde wat vrijheid is, laat je ook anders naar de wereld kijken. Zoiets simpels, wat dus lang niet altijd vanzelfsprekend is”, licht Breek toe.

Waarden van de school

Behalve in specifieke lessen, zie je de waarden van Sancta Maria in heel de school terug. Zo is er een compleet ingerichte stilteruimte, waar leerlingen zelf kunnen bidden. Ook tijdens Allerzielen wordt hier samen met docenten en leerlingen een bijeenkomst gehouden. “Door heel de school komen ook de UNESCO-waarden over duurzame ontwikkeling en mensenrechten terug. Het blijft dus zeker niet steken bij vakken als maatschappijleer of geschiedenis. Alle vakdocenten verweven dit op hun eigen manier in de lessen”, benadrukt Breek.

Verder biedt de school theater als verplicht vak voor eerste- en tweedejaars leerlingen aan. Daarna kunnen leerlingen zelf kiezen of ze het vak kiezen. Zo was docente Maartje van Amersfoort recentelijk met een groep bezig om een eigen vertaling van La Vita é Bella te maken. “Ik merk dat na corona de leerlingen het echt sociaal lastiger hebben. Door hier in een veilige setting in spel bezig te zijn, komen ze weer tot de sociale vaardigheden die ze zo hard nodig hebben. Het feit dat een leerling hier zich gezien voelt, interactie heeft én ook andere perspectieven meekrijgt, maakt het zo waardevol. Dat kun je nooit uitdrukken in meetbare resultaten. Dat is de kracht van ons onderwijs”, sluit Van Amersfoort af.

Nieuwsgierig naar de projecten van Liesbeth Breek rondom wereldburgerschap? Ze deelt deze graag met andere bevlogen onderwijsprofessionals. Je kunt ze opvragen door haar te mailen via [email protected].

Samen leven

Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen leven. Verus wil bijdragen aan een vrije, inclusieve en pluriforme samenleving. Nu en in de toekomst. Dit doen we door invulling te geven aan de vrijheid van onderwijs met geïnspireerd goed onderwijs en met oog voor maatschappelijke problemen en kansen.

Verus

Gerelateerde berichten