Publicatie-
datum:

13 maart 2024

Publicatiedatum: 13 maart 2024
Onderwijs en samenleving Samen besturen

Afgetrapte schoenen, een zomerjas aan in de winter of het gebrek aan een (gezonde) lunch op school: Josha Veger kan tal van signalen opnoemen waaraan je armoedeproblematiek kunt herkennen. “Maar, er zijn ook een aantal gevolgen die niet direct zichtbaar zijn. Zodra je je verdiept in de werking van de hersenen van kinderen die in armoede opgroeien, begrijp je ook beter waarom deze kinderen vaak tot het groepje ‘gedragsproblemen en concentratieproblemen’ behoren. Als je in chronische stress leeft door zo’n thuissituatie, heeft dat invloed op hoe je beslissingen neemt en het abrupt reageren in situaties.”

Toename

Het bestuur in Groningen heeft al jarenlang te maken met intergenerationele armoede, maar ziet ook na de coronacrisis de aantallen stijgen. “Als we bijvoorbeeld kijken naar het innen van de ouderbijdragen, dan wisten we voorheen al wie er niet zou betalen. Nu zien we dit alleen maar toenemen. Dat zijn de eerste, zichtbare signalen van armoede. Je moet als leerkracht je oren en ogen open houden. Bij sommige scholen stijgt het aantal ouders die de ouderbijdrage niet betalen, namelijk zorgwekkend snel. Daarom hebben we in ons koersplan staan dat we willen onderzoeken wat ouders nodig hebben. Zijn ouderbijdragen nog wel haalbaar? Of is het mogelijk om de financiën op een andere manier rond te krijgen. Daarbij kijken we ook naar scholen die hier al stappen in hebben gezet.”

Concreet betekent dit dat schooldirecteuren binnen VCO Midden- en Oost-Groningen creatief proberen te kijken naar de schooluitjes. Want: niet betalen is geen reden om kinderen thuis te houden. “We moeten ook naar de toekomst kijken, want dit houd je niet vol. Je wil kinderen ook datgene bieden wat ze van huis uit niet meekrijgen. Als we het over kansengelijkheid hebben: we willen de buitenwereld naar binnen halen en een rijke leeromgeving aanbieden, zodat ieder kind de kansen, kennis en woordenschat heeft om zich te ontwikkelen.”

Verenigingsbeleid

Om ieder kind deze kansen te geven, is het project Armoede en Kansengelijkheid in het leven geroepen. Hier is ook een beleidsdocument uitgerold, waar kennisdeling over armoede en de gevolgen ervan centraal staat. “We zijn langs schoolteams gegaan om hen mee te nemen in de werking van hersenen van kinderen die in armoede opgroeien, maar we zijn ook samen met instellingen zoals Solidariteit Groningen en Drenthe en Ieder Kind Telt Mee aan de slag gegaan. Met het team en directie zijn we gaan kijken hoe we in ons beleid kunnen handelen rondom armoede. In het beleidsstuk is belegd dat we minstens twee keer per jaar directieoverleg over armoede en kansengelijkheid hebben, we zetten zoveel mogelijk weggeefkasten neer, we versterken de contacten met (hulp)instanties en gemeenten en we houden ons bezig met financiële educatie.”

De samenwerking met instanties en gemeenten in de buurt, is volgens Veger een hele fijne toevoeging. In alle gemeenten is er namelijk focus op armoede. En door de aardbevingen in Groningen, zijn er meer financiële middelen in de provincie om flinke stappen te zetten in de strijd tegen armoede. “Denk aan verrijkte schooldagen, schoolmaaltijden, een goede overgang tussen po en vo of brugfunctionarissen die op school rondlopen. Alle gemeenten waar onze scholen zitten, werken hieraan mee. Via werkgroepen en inspiratiedagen houden we de contacten met elkaar hecht: we weten elkaar dus goed te vinden.”

Meer veerkracht

Deze samenwerking betekent dat de vereniging momenteel druk is met de aanvraag voor brugfunctionarissen. Inmiddels is daar ook subsidie voor gekomen. Ook de vormgeving van de rijke schooldag (waarin kunst, cultuur en sport aan bod komen) is een lopend proces. De vereniging is eveneens bezig met het leren over veerkracht. “De schoolbenadering Leer- en Veerkracht hebben we omarmd. Dit initiatief is begonnen op een aantal scholen in Rotterdam. Nu zijn we bezig dit bij een aantal van onze scholen uit te rollen. Van conciërge tot directeur: iedereen binnen de school volgt de modules rondom de schoolbenadering. Er wordt aandacht besteed aan hoe je de dag op een goede manier met elkaar start, hoe je aandacht aan elkaar geeft en hoe je gezamenlijk aan je eigen veerkracht én die van de kinderen werkt. Als we hiermee de kinderen al iets krachtiger en weerbaarder maken, dan is dit is een hele winst. Ik hoop van harte dat onze druppeltjes op een gloeiende plaat, samen een plasje gaan vormen voor deze leerlingen.”

Veger is dan ook dankbaar dat zij dit werk mag doen en dat Armoede en Kansengelijkheid in haar ‘portefeuille’ zit. “Je kunt mismoedig worden als je naar de maatschappelijke ontwikkelingen en cijfers kijkt, maar ik geloof in hoop en daar draag ik graag een steentje aan bij. Het onderwijs is een plek waar kinderen het langst op een dag worden gezien. Als wij ook maar een klein beetje voor hen kunnen betekenen, dan heeft dat effect op hun toekomst. We zijn ons ervan bewust dat we de armoedeproblematiek niet op kunnen lossen. We kunnen nog zoveel weggeefkasten neerzetten, menstruatiearmoede aanpakken en lunches verzorgen. Maar leerlingen hebben veerkracht nodig om deze – niet al te fijne – jeugd te doorstaan. Zij hebben tools nodig om henzelf een bodem te geven en hoopvol te blijven. Dat hebben we als vereniging omarmd.”

Tips voor andere scholen

Net zoals VCO Midden- en Oost-Groningen, zijn ook veel andere scholen in Nederland aan de slag met armoedebestrijding. Wat Veger hen wil meegeven? “Zoek andere mensen op. Er zijn al veel instanties of verenigingen bij jou in de buurt hiermee bezig. Ga met hen in gesprek en leer van hun best practices. Of sluit je aan bij de Alliantie Kinderarmoede. Je krijgt hierdoor zelf kennis, en tegelijkertijd hoef je het wiel niet opnieuw uit te vinden. En wees je ook bewust dat armoede en kansenongelijkheid altijd je school binnenkomt, maar het niet altijd onze taak is om alles op te lossen. Geef je grenzen aan, want we zijn er in eerste instantie om kinderen vaardigheden, kennis en vorming mee te geven. Zodra je zelf meer kennis over het onderwerp hebt, kun je ook makkelijk aangeven wanneer iets niet op het bordje van de school hoort.”

Een andere tip die Veger heeft, is goede communicatie. Daarin ligt het ook aan de manier waarop je initiatieven organiseert. Zo geeft ze het voorbeeld van ontbijt op een van hun scholen. “Hier worden klaargemaakte broodjes neergezet in een kast. Heb je ’s ochtends bij binnenkomst zin in een broodje? Pak er dan eentje uit de kast en ga rustig in je klas stillezen. Dat is hoe we communiceren naar de leerlingen toe. Houd het laagdrempelig, met genoeg privacy en zorg dat er geen uitzonderingen zijn. Iedereen mag zich aangesproken voelen.”

Samen besturen

Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen besturen. Verus wil randvoorwaarden scheppen voor geïnspireerd goed onderwijs. Dat doen we door betrokken te zijn bij elkaar en samen te verbinden als gemeenschap, met begrip voor de positie van leden die in hun eigen leergemeenschap functioneren. Bestuurlijke vraagstukken lossen we samen op, met hulp van collega-bestuurders of een adviseur.

Verus

Gerelateerde berichten