U bent hier

“Thuisbezoek kan veel conflicten voorkomen”

Wanneer je als docent thuis op bezoek komt bij ouders voor een kennismakingsgesprek, kun je daar in latere situaties veel profijt van hebben. Dat zegt directeur Peter Hulsen van Ouders & Onderwijs. “Je slaat een brug naar de ouders, wanneer je uitstraalt dat je ze echt wilt leren kennen. Met een positieve insteek smeed je een sterke band met de ouders. Daardoor kom je bij eventuele problemen rond de leerling minder snel tegenover ze te staan en kom je sneller tot gezamenlijke oplossingen.”

Interview met Peter Hulsen, directeur van Ouders & Onderwijs

Hoe staan ouders in het algemeen tegenover thuisbezoek? 
“Wanneer ze er niet bekend mee zijn, leidt dat in eerste instantie best wel eens tot fronsende wenkbrauwen. Zeker als ouders niet gewend zijn dat de school echt moeite doet om hen beter te leren kennen, kan dat in eerste instantie leiden tot wantrouwen. Dan denken ze: waarom moet die school opeens zo nodig bij ons thuis komen kijken? Je moet een thuisbezoek ook nooit afdwingen, en al helemaal niet als een soort politie rond komen kijken of ze alles wel goed doen. Maar wanneer ouders goede ervaringen horen van andere ouders, zullen veel ouders er open voor staan om je thuis te ontvangen. Bij zo’n ontmoeting is het wel van belang dat je gewone-mensen-taal spreekt, en dat je een positieve insteek kiest voor het gesprek. Vraag bijvoorbeeld eens waar ouders trots op zijn bij hun kind, en wat er allemaal goed gaat. Voor een goede relatie in het vervolg is het ook belangrijk dat ze het gevoel krijgen dat ze bij jou aan kunnen kloppen wanneer er iets aan de hand is met hun kind. Als je echt persoonlijk geïnteresseerd bent, kun je ouders er prima van overtuigen dat ze daar zelf ook belang bij hebben.”

Hoe helpt een persoonlijke relatie met school de ouders tijdens de schoolcarrière? 
“In het contact tussen ouders en school gaat er helaas nog best veel fout. Kleine dingen kunnen uitgroeien tot grote kwesties, wanneer de afstand tussen de ouders en school groot is. Bijvoorbeeld wanneer het kind straf krijgt, omdat het een ander kind in de ogen heeft geprikt. Als je een goede band hebt met de juf, kun je vragen: wat is er nu precies gebeurd, en was die straf echt nodig? Was er wel opzet in het spel? Is die band er niet, en ouders en leerkracht komen elkaar tegen, dan sta je gelijk 1-0 achter. Het eerste inhoudelijke gesprek is dan gelijk een moeilijk gesprek. Het risico is dan groot dat ze er niet uitkomen, en ieder in de eigen loopgraaf gaan zitten. De ouders voelen zich aangevallen omdat hun kind straf kreeg, en de leerkracht voelt zich aangevallen op zijn gezag. Het is ook niet altijd makkelijk om zo’n gesprek goed te voeren, waarbij ouders en leraar elkaars rol respecteren. De ouders mogen vertellen wat de straf met hun kind doet, en dat ze zich echt niet kunnen voorstellen dat hij met opzet een ander kind in de ogen prikt. Het uitdelen van straf is de autoriteit van de leerkracht. Evengoed moet een leerkracht in zo’n gesprek niet de opvoeding door de ouders in twijfel trekken. Wanneer je eerst op een positieve manier hebt gesproken over deze rolverdeling, lukt het ook beter om er bij vervelende gebeurtenissen samen uit te komen.” 

Kan thuisbezoek ook helpen om conflicten te voorkomen rond het schooladvies voor het voortgezet onderwijs, in groep 8?
“Ja, dat denk ik wel. Het is heel belangrijk dat ouders en school in de jaren daarvoor al niet alleen een prettig, maar ook een goed inhoudelijk gesprek hebben over hoe het met de leerling gaat. Soms horen ouders alleen maar: uw kind doet het goed. Maar dat blijkt aan het einde van de rit opeens te betekenen: vmbo kader, terwijl de ouders dachten aan de havo. Je moet als school goed aan verwachtingsmanagement doen. Ook dan kan het zijn dat ouders stiekem hopen dat het advies hoger uitvalt, maar een goede band helpt hen in elk geval om het advies makkelijker te accepteren. Ze weten dan dat de leerkracht het advies geeft met kennis van en respect voor het kind.

Onlangs kwam dat schooladvies door leerkrachten weer in opspraak: ze zouden zich teveel laten leiden door vooroordelen. Voorkom je dat met thuisbezoek?
“Nou, het probleem is onder meer dat scholen onbewust rekening houden met het opleidingsniveau van de ouders. Is dat lager, dan krijgen de kinderen ook vaker het nadeel van de twijfel. Dat voorkom je misschien niet met thuisbezoek. Maar daarnaast is het voor ouders met een niet-Nederlandse achtergrond, die moeizaam Nederlands spreken, moeilijker om in zulke situaties naar de school toe te stappen. En als ze dat toch doen, lukt het ze toch minder goed om hun boodschap over te brengen. Zo ken ik het verhaal van een Turks-Nederlandse jongen. Bij het vastleggen van zijn toetsgegevens was iets mis gegaan. Dat kwam boven water rond het schooladvies. De leerling zei: ‘ik heb beter gescoord dan de juf zegt’. Maar de moeder kon dat niet goed duidelijk maken. Totdat er iemand met haar meeging om haar daarbij te helpen. Toen de juf het nog eens nakeek, zag ze dat er inderdaad iets fout was gegaan. Het advies viel hoger uit, en er ging een deur open voor die jongen, die anders dicht gebleven was.” 

Hoe had thuisbezoek daarbij kunnen helpen?
“Een goede relatie met de ouders is extra belangrijk wanneer taal een hindernis kan zijn. Het helpt enorm wanneer de leraar vragen en signalen actief oppakt, juist ook wanneer het voor ouders moeilijker is om die over te brengen. Als er al een basis gelegd is voor een goede relatie - bijvoorbeeld na een thuisbezoek - lukt het zo’n moeder wellicht beter om zoiets bespreekbaar te maken. Dan is er al wederzijds respect, en doet de leerkracht waarschijnlijk ook meer moeite om de moeder te begrijpen. 

Hebt u zelf als ouder eigenlijk ervaring met thuisbezoek?
Nee, de basisschool waar mijn kinderen op zaten deed daar niets mee. Het heeft ook best even geduurd voor er een bepaalde verstandhouding ontstond tussen ons als ouders en de school. Dat was uiteindelijk vooral te danken aan het feit dat ik lid werd van de medezeggenschapsraad. Die stap heb ik dus zelf gezet. Als Ouders & Onderwijs dragen we uit dat de MR nooit een surrogaat mag zijn voor ouderbetrokkenheid, of een excuus om er verder geen werk van te maken. Met een medezeggenschapsraad betrek je maar een klein deel van de ouders. En bovendien spreek je ze dan in een formele setting, tijdens een vergadering met soms ingewikkelde onderwerpen. Je zult meer moeite moeten doen ouders bij je school te betrekken. Een mooi voorbeeld wat me is bijgebleven is dat van een schooldirectrice in Roermond. Toen ze die school onder handen kreeg, merkte ze dat ze de ouders nooit zag. Die zetten de kinderen af bij de schoolpoort en gingen meteen weer weg. Toen is ze begonnen met het uitdelen van kopjes koffie en thee bij de poort. Zo heeft ze de ouders stapje voor stapje de school binnengehaald. Het aangaan van een relatie met de ouders zit hem niet in grote gebaren, maar juist in die kleine, menselijke dingen. Thuisbezoek past daar ook goed bij.”

Lees meer verhalen over thuisbezoek