U bent hier

“Persoonlijke interesse schept vertrouwen”

“Tijdens een thuisbezoek maak ik vaak mee dat niet alleen de leerling mij trots meeneemt naar zijn slaapkamer, maar dat ook de vader zijn eigen legoverzameling laat zien. Of zijn landbouwbedrijf. Of de snackcar die hij heeft omgebouwd om ermee op de markt te staan. Persoonlijke interesse tonen in het leven van de leerling en zijn ouders schept een vertrouwensband. Dat zorgt ervoor dat wanneer er echt iets aan de hand is met de leerling, je makkelijker praat met elkaar.”

Interview met Murko Greidanus, directeur PCBS De Palm in Elim en CBS De Hoeksteen in Nieuweroord

Thuisbezoek: ieder jaar, elke leerling (De Palm); geen (De Hoeksteen)
Onderwijstype: basisschool

Wel of geen thuisbezoek, daar is nog nooit discussie over geweest op protestants christelijke basisschool De Palm in Elim, een dorpje in de gemeente Hoogeveen. Sterker nog: wanneer drie leerlingen uit hetzelfde gezin komen, krijgt dat gezin elk jaar drie keer bezoek. “Leerkrachten ervaren thuisbezoek zelf als heel zinvol”, vertelt directeur Murko Greidanus, die al 35 jaar op de school werkt. Sinds kort is Greidanus ook directeur op CBS De Hoeksteen, in het naburige Nieuweroord. Daar is thuisbezoek nog geen onderdeel van het beleid. “Ik ben van plan om komend jaar mijn collega’s daar ook enthousiast te maken voor structureel thuisbezoek. De school is niet alleen een plek om te leren, maar ook een gemeenschap, waarin goede relaties belangrijk zijn.”

Vrijer spreken
Op De Palm merken leerkrachten dat de ouders in hun eigen thuissituatie veel vrijer  spreken over hun kinderen, vertelt Greidanus. “Veel ouders spreken hier behoorlijk zwaar dialect, en de meeste collega’s beheersen dat ook. In het dialect is de woordenschat van de ouders groter, waardoor meer dingen aan de orde komen. Wanneer je de ouders uit zou nodigen voor een tien-minuten-gesprek op school, hebben ze toch het idee dat ze moeten ‘hoogpraten’, zoals ze hier zeggen. Bovendien wordt zo’n gesprekje snel een kwestie van afraffelen. Een thuisbezoek schept de ruimte om echt in te gaan op wat er speelt rond de leerling, bijvoorbeeld wanneer die gepest wordt.”

Conflicten voorkomen
Het opleidingsniveau van ouders op De Palm is relatief laag. Ook daarom is een tien-minuten-gesprek op school niet zo geschikt voor hen, vindt Greidanus. “In zo’n kort gesprek kun je hen soms niet alles even duidelijk maken, zoals hoe een cijfer of een cito-uitslag tot stand komt. Of ze vinden dat hun kind te veel of juist te weinig huiswerk meekrijgt. Thuis op bezoek kun je dat beter uitleggen. Een leerkracht is in die setting meer geneigd om het schoolse jargon te vertalen naar gewone-mensen-taal. Daardoor voorkom je uiteindelijk veel conflicten. Je bouwt vertrouwen en goodwill op, en dat betaalt zich dubbel en dwars terug: je hoeft niet achteraf allerlei brandjes te blussen.”

Positieve betrokkenheid
Thuisbezoek zorgt er ook voor dat de ouders positiever zijn over de school en de schoolcarrière van hun kinderen belangrijker gaan vinden, merkt Greidanus. “Ouders hier hebben de neiging om negatief te zijn over voortgezet onderwijs, wanneer ze dat zelf niet hebben afgemaakt. Ze zeggen: ‘dat heb ik ook nooit nodig gehad’. Kinderen nemen die houding over. Wanneer je als school interesse toont voor hun verhaal, raken zij ook meer geïnteresseerd in hoe het op school met de kinderen gaat. Ze worden positiever over school en zijn daarin een voorbeeld voor hun kinderen. Die gaan daardoor beter hun best doen op school. Hoe belangrijker een ouder de school vindt, hoe beter het met een kind gaat. ”

Vroeg signaleren
Waar ouders op veel scholen nog wel eens ontevreden zijn over een te laag schooladvies, maakt Greidanus in Elim juist regelmatig mee dat ouders vinden dat hun kind een te hoog advies krijgt. “Dat heeft te maken met schaamte en onmacht: ze voelen zich dan niet meer in staat om hun kinderen bij hun schoolwerk te begeleiden. De uiting daarvan is dat ze heel sceptisch worden en lage verwachtingen hebben van hun kinderen. Thuis op bezoek pikken we die signalen al vroeg op en kunnen we dat bespreekbaar maken. We merken dat ouders daardoor toch open gaan staan voor wat hun kinderen wél kunnen. Ook wordt de drempel daardoor lager om hulp in te schakelen, zoals huiswerkbegeleiding of schoolmaatschappelijk werk.”

Elk opleidingsniveau
Greidanus is sinds een klein jaar ook directeur op CBS De Hoeksteen, in het nabij gelegen dorp Nieuweroord. Daar is het opleidingsniveau van de ouders aanmerkelijk hoger. Hoewel De Hoeksteen officieel niet aan thuisbezoek doet, besloot Greidanus zelf wel kennis te maken bij de zestig ouderparen thuis. “Daar krijg ik veel waardering voor. Als ik nu op het plein rondloop, merk ik dat ik de meeste ouders al ken. Dat je als leerkracht persoonlijke aandacht toont voor het kind, door zijn thuissituatie te willen zien, wordt gewaardeerd door ouders van elk opleidingsniveau.”

Identiteit bespreken
Zowel op De Palm als op De Hoeksteen gaat Greidanus bovendien altijd persoonlijk op bezoek, wanneer een nieuw gezin bij de school betrokken raakt. “Ik vraag de ouders dan waarom ze kiezen voor onze school, en vertel dat ze zich moeten realiseren dat we een christelijke school zijn. Door tijdens zo’n thuisbezoek de tijd te nemen voor het gesprek over de identiteit, voorkomen we veel sluimerende onvrede. Zo hebben we op Elim ouders van Palestijnse komaf, met een moslim achtergrond. Die mensen zijn heel welkom bij ons op school, maar ik ben wel blij dat we al bij hen thuis hierover gesproken hebben. Daardoor hebben de ouders een bewuste keuze gemaakt.”

Ruimte scheppen
Toch heeft Greidanus op CBS De Hoeksteen, waar hij sinds september directeur is, nog geen beleid gemaakt van thuisbezoek. “Ik wil het wel aan de orde gaan stellen, maar ik ben benieuwd of ik de collega’s erin mee kan krijgen. Gevoelsmatig is het wel een taakverzwaring. Hier kennen ze nog de verplichte tien-minuten-gesprekken. Per ronde zijn de leerkrachten twee of drie hele avonden hiermee bezig. Dat is ook een forse belasting. Ik wil af van die verplichting en daarmee ruimte scheppen voor structureel thuisbezoek. Dat hoeft niet per se elk jaar, maar kan bijvoorbeeld om het jaar.”

Na schooltijd
Thuisbezoek is op De Palm in Elim laagdrempelig georganiseerd. “De leerkrachten gaan niet ’s avonds officieel op bezoek, maar komen ’s middags na schooltijd gewoon even langs. Na afloop van het thuisbezoek maakt de leerkracht een kort verslag. Als er zorgen zijn, worden die besproken tijdens een personeelsvergadering.” De Palm hanteert verder het basismodel, waarbij niet ieder gewerkt uur heel precies wordt bijgehouden. “Dit model legt de verantwoordelijkheid bij de leerkrachten. Die bepalen zelf hoe ze de uren verdelen over het jaar. Overuren kennen we daarbij niet. Zo lang alle leerkrachten hun taken kennen en hun verantwoordelijkheid nemen, gaat dat goed.”

Geen tijd?
Welk advies heeft Greidanus nog voor scholen die overwegen om thuisbezoek op te zetten, maar niet weten waar ze de tijd vandaan moeten halen? “Kijk eens naar hoe je nu de tien-minuten-gesprekken hebt georganiseerd. Die kun je vrijblijvender neerzetten. En de laatste jaren krijgen steeds meer scholen te maken met conflicten met ouders, die het beter denken te weten. Door thuis op bezoek te gaan kweek je wederzijds begrip. Dat scheelt je ook veel tijd én gedoe.”

Lees meer verhalen over thuisbezoek